ΕΠΕΤΕΙΟΣ ΜΕΤΟΝΟΜΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ ΑΠΟ ΚΑΛΥΒΙΑ ΤΗΣ ΧΑΣΙΑΣ



Κύριε Δήμαρχε , κυρίες και κύριοι καλησπέρα σας.


Η Λαογραφική Εταιρεία Ασπροπύργου, πιστή στο ρόλο της , επέλεξε άλλη μια σημαντική ημέρα για την πόλη μας, τιμώντας έτσι την ιστορία της !
16 Ὀκτωβρίου 1899
«Προτάσει τοῦ Ἡμετέρου ἐπί τῶν Ἐσωτερικῶν Ὑπουργοῦ ἐγκρίνομεν, ἵνα το χωρίον «Καλύβια» πρωτεύουσα τοῦ δήμου Φυλῆς μετονομασθῇ «Ἀσπρόπυργος»
114 χρόνια συμπληρώθηκαν από την αλλαγή του ονόματος  από Καλύβια ,σε Ασπρόπυργος.

Τα Καλύβια κατά τους Σερ Τζορτζ Γουέλερ και Ιάκωβο Σπον εμφανίζονται σαν ένας μικρός οικισμός  το 1676 . Σημαντικές χρονολογικές  μαρτυρίες  , είναι οι δεήσεις στους ναούς του Αγίου Ιωάννη του Νηστευτή (16ος με 17ος αι.)  και του Αγίου Ιωάννη Πρόδρομου , πρώτου νεκροταφείου του οικισμού  το 1700 όπου συναντάμε ντόπια επώνυμα.


Με  την εμπόλεμη κατάσταση μεταξύ τούρκων και Φράγκων το χωριό ερημώθηκε. Εμφανίζεται πάλι σε γραπτές μαρτυρίες το 1800 από τον Έντουαρντ Ντόντουελ όπου αναφέρει για το χωριό ότι υπήρχαν σκόρπιες καλύβες.

Κατά την ελληνική επανάσταση του 1821 η συμβολή του χωριού ήταν σημαντική.

Μετά  την ελληνική επανάσταση  και την συγκρότηση του νεοελληνικού κράτους , βρίσκουμε  τον  Δανιήλ  Πανά  17 Δεκεμβρίου 1824  να έχει σαν έδρα του τα Καλύβια  της Χασιάς , όπως και τον στρατηγό Βάσω Μαυροβουνιώτη  τον  Ιανουάριο  του 1832.       

Το χωριό  ήταν η έδρα του  Δήμου Φυλής από το 1858  μέχρι το 1914 με τελευταίο δήμαρχο τον Νικόλαο Παπαδημητρίου.


Η αλλαγή του ονόματος οφείλεται στην προφορική παράδοση που αναφέρει έναν «πυρκ ι μπάρδ» δηλαδή, έναν πύργο άσπρο. Συνέπεσε και η σκαπάνη της αρχαιολογικής υπηρεσίας, όπου έφερε στο φως ευρήματα της κλασσικής και της  μεσαιωνικής περιόδου μέσα σε αυτά και τον  μεσαιωνικό οχυρωματικό  άσπρο  πύργο  ή θέση του οποίου βρισκόταν στην διασταύρωση του Ασπρόπυργου και όχι όπως επικρατεί πλέον να λέγεται από τους νεότερους  δίπλα από το ΙΚΑ. Εκεί απλά μεταφέρθηκαν  οι πέτρες  μετά  την διάνοιξη του δρόμου.     


Κατά καιρούς , είχε ακουστεί ότι ο Ασπρόπυργος είχε ονομασθεί για μικρό χρονικό διάστημα « Θριάσιο» το οποίο φυσικά δεν ισχύει. Αν και υπήρξε σφραγίδα της κοινότητας με το συγκεκριμένο όνομα , αλλά κατά τον Δημήτρη Καλλιέρη, ουδέποτε χρησιμοποιήθηκε!! Υπήρξε όμως αίτημα το 1915 της νεοσύστατης κοινότητας  με πρώτο κοινοτάρχη τον Δημήτριο Ηλία (Σιδέρθη) να μετονομασθεί σε «Θριάσιο», αίτημα το οποίο δεν έγινε αποδεκτό από την Επιτροπεία Τοπωνυμίων του Υπουργείου Εσωτερικών, αλλά και από τους κατοίκους του χωριού, επειδή η λέξη «θρι» ήταν δυσφημιστική , αφού στα αρβανίτικα σήμαινε κόνιδα!!


Η μοναδική περίπτωση  που ανακάλυψα  πρόσφατα όπου  ο Ασπρόπυργος αναφέρεται σαν κοινότητα Θριασίου και τολμώ να πω ότι με προβλημάτισε  αυτό, ήταν το 1914 στις 20 Οκτωβρίου  σε διάταγμα για την σύμπτυξη των δύο ενοριών του Αγίου Δημητρίου και της Ευαγγελίστριας .

«Αι εν τω χωρίο Ασπροπύργο της κοινότητος Θριασίου αι ιστάμεναι  δυο ενορίαι η της Ευαγγελιστρίας  και η του Αγίου Δημητρίου  συμπτύσσονται εις μιαν, η της Ευαγγελιστρίας»
Ίσως κοινότητα Θριασίου  εννούσαν το Θριάσιο Πεδίο.

Συνεχίζοντας την αναφορά μας για τα «Καλύβια» βλέπουμε ότι το όνομα δεν λησμονήθηκε. Μέχρι την 3η  δεκαετία του 20ου αιώνα οι εφημερίδες, τα περιοδικά και άλλα έντυπα έγραφαν για τον Ασπρόπυργο, και  συνήθως εντός παρενθέσεως  υπήρχε  η λέξη Καλύβια ή τέως Καλύβια.

Το παλιό όνομα συνεχιζόταν κανονικά μέχρι και σε τραγούδια που γράφτηκαν αρκετές δεκαετίες αργότερα.

Ο θάνατος του ρεμπέτη τραγουδιστή Γιώργου Κάβουρα, τραγουδήθηκε από τον  Μάρκο Βαμβακάρη όπου στους στίχους του αναφέρονται οι περιοχές που συμμετείχε σε γάμους και γλέντια  ο παλιός ρεμπέτης και εκεί βλέπουμε την παλιά ονομασία « ο Πειραιάς  κι ή Κοκκινιά , Καλύβια  κι  Ελευσίνα κλάψανε σαν το μάθανε που σαι βαθιά στο μνήμα»

Το κυριότερο τραγούδι που αναφέρει  την παλιά ονομασία του χωριού , σχεδόν 60 χρόνια μετά την μετονομασία του, ήταν του Στελλάκη Περπινιάδη το «μια Καλυβιώτισσα μικρή» του οποίου  είναι γνωστή η ιστορία για το πώς γράφτηκε.

Φυσικά δεν πρέπει να παραλείψω ότι μέχρι πριν λίγα χρόνια οι μεγαλύτεροι στην ηλικία χρησιμοποιούσαν την παλιά ονομασία στην καθημερινότητά τους, όπως το ίδιο ίσχυε και στους γειτονικούς Δήμους.


Τελειώνοντας την επιγραμματική αναφορά για τα «Καλύβια» θέλω να τονίσω τον στόχο της Λαογραφικής Εταιρείας  ο οποίος είναι η καταγραφή και προβολή της τοπικής μας κληρονομιάς. Ήδη έχει ξεκινήσει  καταγραφή και ψηφιακή καταχώρηση οικογενειακών κειμηλίων και ότι έχει σχέση με τον Ασπρόπυργο, ώστε αυτός ο τόπος να μην ξεχάσει την ιστορία και τους προγόνους του.


Φίλες και φίλοι,
Η ίδρυση της Λαογραφικής Εταιρείας  το 1977 είχε βασικό στόχο  την ίδρυση  Λαογραφικού Μουσείου.

Στο πρώτο της έντυπο που είδε τη δημοσιότητα με τίτλο «ΛΑΟΓΡΑΦΙΑ - ΔΕΛΤΙΟ ΛΑΟΓΡΑΦΙΚΗΣ ΕΤΑΙΡΕΙΑΣ ΑΣΠΡΟΠΥΡΓΟΥ» και στο επόμενο «ΗΜΕΡΟΛΟΓΙΟ 1982»  γίνεται αναφορά για αυτό το στόχο.

Κι όμως , ο στόχος αυτός έγινε πραγματικότητα. Μετά  την δωρεά του οικοπέδου από την  Μαρία  Λιόση στην μνήμη του αδερφού  της Γιώργου για την ίδρυση μουσείου , το όνειρο πραγματοποιήθηκε.

Η Λαογραφική Εταιρεία Ασπροπύργου  ευχαριστεί θερμά τον Δήμαρχο, Νικόλαο Μελετίου για την ίδρυση και λειτουργία του Λαογραφικού Μουσείου Ασπροπύργου ,όπως  και για  την αμέριστη  συμπαράστασή  του στην Λαογραφική Εταιρεία της πόλης μας.

Επίσης , ευχαριστεί θερμά τους διατελέσαντες προέδρους  Δημήτριο Πέππα , Σοφία Τσίγκου- Αντωνίου και Ιωάννη Πηλιχό , όπου και επί της προεδρίας του ιδρύθηκε το Μουσείο , για την δύναμη που επέδειξαν να κρατήσουν ζωντανή την Εταιρεία και τις μνήμες αυτού του τόπου.
Για τον πρώτο πρόεδρο της Λαογραφικής Εταιρείας αείμνηστο Δημήτρη Καλλιέρη , θα γίνει ειδική εκδήλωση στην μνήμη του.

Τέλος ευχαριστεί θερμά, όλους εσάς που την στηρίζεται σε κάθε της κίνηση.


Σχόλια

Δημοσίευση σχολίου